Libretto & achtergronden van La Traviata

Wie is "la Traviata"? Wie is die "ontspoorde" vrouw? Haar echte naam is Violetta Valéry. Ze leeft als courtisane een  weelderig bestaan, ze is een glamourgirl, maar ten dode opgeschreven; ze lijdt aan tbc. Een korte tijd geniet zij van het ware geluk in de armen van een idealistische jonge man, Alfredo Germont.  Alfredo heeft haar lief, niet alleen om haar schoonheid maar evenzeer om haar lieve natuur en haar edelmoedige karakter. Hij weet wat zij doet en is zich er terdege van bewust dat ze ernstig ziek is; daarom wil hij haar redden en ontrukken aan het morele moeras van het Parijs van die dagen met zijn nachtenlange drink- en danspartijen en wellustigheid. Violetta heeft vertrouwen in hem en volgt hem naar het idyllische platteland waar ze samen dagen van hemelse vreugde beleven.  

Er ligt één schaduw over hun gelukzaligheid, de schulden die Alfredo heeft. Violetta probeert in het geheim iets te regelen door haar meest waardevolle bezittingen te verkopen. Alfredo is zojuist vertrokken naar Parijs om zelf zijn zaken te regelen als zijn vader Germont z'n opwachting maakt bij Violetta. In de langste scene van de opera confronteert vader Germont Violetta met haar verleden. Hij brengt haar op de hoogte van het feit dat het huwelijk van Alfredo's jongste zusje, nog maagd,  in gevaar komt als haar broer volhardt in zijn liefdesrelatie met een prostituee. En zij moet er rekening mee houden dat Alfredo vroeg of laat op haar uitgekeken zal zijn en kan zij er net zo goed in bewilligen hem nu al te verlaten voordat de vooruitzichten van een goed huwelijk van zijn zuster op het spel komen te staan.
Violetta geeft zich niet meteen gewonnen maar uiteindelijk beseft ze dat hij het bij het rechte eind heeft. Er is immers geen toekomst voor een vrouw zoals zij en daarom moet ze Alfredo verlaten voordat het leven van diens zuster geruineerd is. Haar zelfopoffering is onvoorwaardelijk. Om de wanhoop van Alfredo vóór te zijn besluit ze vrijwillig terug te keren naar haar vroegere losbandige leven in Parijs door in te gaan op een uitnodiging voor een party van  haar vriendin Flora Bervoix  die de  gastvrouw is. Zo zal Alfredo haar verafschuwen, hoopt ze, en minder lijden onder het verlies ofschoon vader Germont na haar dood de ware reden van haar vertrek zal onthullen.
Violetta heeft die belofte aan Alfredo's vader weten af te dwingen. Alfredo echter, volgt Violetta en verschijnt op dezelfde party en benadert haar nadat hij winst heeft gemaakt aan de speeltafel. Zij weigert hem uitleg te geven waarom hij haar verlaten heeft. Wantrouwig vraagt hij haar of ze misschien weer verliefd is op haar vroegere minnaar. Violetta beseft dat een dergelijke liefdesverklaring, hoe ver ook bezijden de waarheid, wel eens de enige manier zou kunnen zijn om haar belofte aan Alfredo's vader na te komen en ze antwoordt: ja ik heb hem lief.
Buiten zichzelf smijt Alfredo de gewonnen dukaten haar in het gezicht. Hij roept de verzamelde gasten op als zijn getuigen dat hij zijn schulden heeft vereffend, dat wat hij een courtisane  verschuldigd was haar in klinkende munt heeft uitbetaald zoals een vrouw van haar allooi toekomt. Violetta zakt ineen als vader Germont binnenkomt. Hij is geschokt als hij verneemt hoe zijn zoon Violetta beschimpt; hij kent immers  de roerselen van haar nobele hart.
 
De laatste scene van de opera speelt zich af in het appartement van Violetta tijdens het Carnaval van Parijs. Alfredo is onderweg naar haar toe, om haar om vergeving te vragen en om samen een gelukkiger toekomst te hebben ver weg van Parijs. Inmiddels weet Alfredo hoe onbaatzuchtig haar liefde is en hoe groot haar hart. Maar ach, het is te laat, Violetta sterft in zijn armen. Ze dringt erop aan dat hij zijn geluk zal zoeken bij een reine  jonge vrouw en zij zal voor hen beiden bidden in de hemel.


Wat is de actualiteit van La Traviata? In de meest algemene termen gaat de opera over ontsporing van mensen, individuen die in een onmogelijke verstrengeling zichzelf te gronde richten en elkaar in niets ontziende hartstocht meeslepen: een emotionerend verhaal van verliezers. La Traviata is een ‘moderne’ opera, net als Le Nozze di Figaro van Mozart modern is. Het publiek leeft mee en voelt mee in de ondergang van de prota­gonisten die onafwendbaar is in de strijd tussen hartstocht en fatsoen en tussen fantasie en werkelijkheid. Het werk gaat niet over grote maatschappelijke of historische gebeurtenissen evenmin als over de groten der aarde, nee het gaat over ons, over onze zwakheden en worstelingen. La Traviata zet ons aan het denken in de thematiek van botsingen van standen toen, die zich vernieuwend in moderne gestalten laat terugvinden in onze tijd, in botsingen van leeftijden, verliefdheden tussen oud en jong, tussen religieuze en nationale achtergronden enzovoorts.